ChatGPT, OpenAI'nin geliştirdiği bir yapay zeka sohbet asistanıdır: ona normal bir dille yazarsın ya da konuşursun, o da yazı yazar, özetler, çeviri yapar ve sorularını yanıtlar. Türkçe anlar ve Türkçe cevap verir; resmi uygulamadan ya da web sitesinden ücretsiz bir hesapla kullanmaya başlayabilirsin.
Bilmen gereken ikinci şey: ChatGPT bir arama motoru değil. Sana bir web sayfası listesi vermez, bir cevap yazar. Bu cevap çoğu zaman işe yarar, ama her zaman doğru olmayabilir. ChatGPT 30 Kasım 2022'de herkese açıldı ve o günden beri yazışma şekli aynı: sen yazarsın, o yanıtlar, sen düzeltirsin.
ChatGPT ne yapar, ne yapamaz?
En hızlı anlamanın yolu, neyi iyi yaptığını ve nerede seni yarı yolda bırakabileceğini yan yana görmek.
| Ne yapar | Ne yapamaz ya da iyi yapamaz |
|---|---|
| E-posta, dilekçe, sosyal medya metni, hikaye yazar | Senin adına karar veremez, son sözü sen söylersin |
| Uzun bir metni birkaç cümlede özetler | Özetin her ayrıntıyı doğru aldığını garanti edemez |
| Türkçe ile başka diller arasında çeviri yapar | Resmi belge ya da yeminli tercüme yerine geçmez |
| Fotoğrafa ve dosyaya bakıp ne olduğunu anlatır | Bulanık ya da eksik bir görselde tahmin yürütebilir |
| Görsel üretir, sesli konuşur | Doktor, avukat ya da mali müşavirin yerini tutmaz |
| Web'de arama yapıp güncel bilgi bulabilir | Bulduğu her kaynağın güvenilir olduğunu bilemez |
Kısacası ChatGPT iyi bir yardımcı, ama kontrolü sende olan bir yardımcı. Taslağı o yazar, onayı sen verirsin.
Peki Google'dan farkı ne? Google'a bir şey yazdığında sana sayfalar gösterir, okuyup karar vermek sana kalır. ChatGPT ise o bilgileri senin için toparlayıp tek bir metin halinde yazar ve sorunun devamını da konuşabilirsin: "peki bunu çocuklar için nasıl anlatırım?" dediğinde önceki cevabın üzerine kurar. Bu rahatlık büyük bir kolaylık, ama aynı zamanda kaynağa bakma alışkanlığını da unutturabilir. Önemli bir konuda iki aracı birlikte kullanmak en sağlıklısı: ChatGPT ile konuyu anla, resmi bir sayfadan doğrula.
Günlük hayatta neye yarar?
Tanımı bilmek bir şey, işine nerede yarayacağını görmek başka. Türkiye'de insanların en sık kullandığı alanlardan, kendi yazdığım örneklerle:
- Resmi yazışmalar: Belediyeye, okula ya da site yönetimine yazacağın dilekçenin ilk taslağını çıkarır. Sen bilgileri verirsin, o düzgün bir dille toparlar.
- Ders ve sınav hazırlığı: Anlamadığın bir konuyu daha basit anlatmasını, sonra sana birkaç soru sorup seni denemesini isteyebilirsin. Ödevi senin yerine yazdırmak yerine konuyu öğrenmek için kullanınca çok daha faydalı.
- İş hayatı: Toplantı notlarını özetler, müşteriye gidecek bir e-postayı daha kibar hale getirir, bir sunumun ana başlıklarını çıkarır.
- Mutfak ve ev: Buzdolabında kalan malzemelerle ne pişirebileceğini sorabilirsin. Bir haftalık yemek planı ya da alışveriş listesi de hazırlar.
- Yabancı dil: İngilizce ya da Almanca bir metni Türkçeye çevirir, sonra hangi kelimenin ne anlama geldiğini açıklar. Sesli modda konuşma pratiği de yapabilirsin.
- Seyahat: Gideceğin şehir için gün gün bir gezi planı taslağı çıkarır. Açılış saatleri ve ulaşım gibi bilgileri yine de resmi kaynaktan kontrol et.
- Küçük işletmeler: Ürün açıklaması, Instagram gönderisi metni ya da müşteri sorularına hazır cevaplar için taslak yazar.
Hepsinde ortak nokta şu: ChatGPT ilk taslağı hızlandırır, ama son hali senin bilgin ve kontrolünle çıkar.
Nasıl çalışıyor, en sade haliyle
ChatGPT çok büyük miktarda yazılı metin üzerinde eğitilmiş bir dil modeli kullanıyor. Bu ne demek? Model, insanların nasıl yazdığını, hangi kelimenin hangisinin ardından geldiğini, bir sorunun genelde nasıl yanıtlandığını öğrenmiş. Sen bir şey yazdığında, en uygun cevabı kelime kelime kuruyor.
Burada önemli bir nokta var: ChatGPT bir şeyi "bildiği" için değil, en olası cevabı ürettiği için yazıyor. Çoğu zaman bu ikisi aynı sonuca çıkar. Bazen çıkmaz. Hata yaptığında da genellikle aynı akıcı ve emin tonda yazar, bu yüzden hata gözden kaçabilir.
Bir de hafıza konusu var. Aynı sohbet içinde önceki mesajlarını hatırlar ve cevabı ona göre şekillendirir. Ayarlarına bağlı olarak bazı tercihlerini sohbetler arasında da aklında tutabilir. Ama seni bir insan gibi tanımaz; ne kadar net anlatırsan o kadar iyi cevap alırsın.
Türkçe kullanmaya başlamak için adımlar
- Telefonuna resmi ChatGPT uygulamasını indir. App Store ya da Google Play'de geliştirici adının OpenAI olduğuna bak; adında "ChatGPT" geçen ama başka şirketlerin yaptığı uygulamalar da var.
- İstersen uygulama yerine bilgisayardan ChatGPT'nin web sitesini aç.
- E-posta adresinle, Google ya da Apple hesabınla bir hesap aç.
- Alttaki kutuya sorunu Türkçe yaz. Örneğin: "Bana bir haftalık, öğrenci bütçesine uygun bir kahvaltı listesi hazırla."
- Cevabı beğenmezsen düzelt: "daha kısa yaz", "madde madde yap" ya da "daha resmi olsun" de.
- Sesli konuşmak istersen mikrofon ya da ses simgesine dokun ve Türkçe konuş.
Menüler senin sürümünde farklı adlarla görünüyorsa, uygulamanın Ayarlar bölümünde aradığın kelimeyi yaz.
ChatGPT genelde yazdığın dilde cevap verir. Bazen İngilizce bir metin yapıştırınca İngilizceye geçebilir; o zaman sadece "Türkçe yaz" demen yeterli. Fotoğraf yükleyip düzenlemesini istemek istersen ChatGPT ile fotoğraf düzenleme yazımda adım adım anlattım.
İlk sorunu yazarken şu küçük kural işini kolaylaştırır: kim olduğunu, ne istediğini ve cevabın nasıl olmasını istediğini tek mesajda söyle. "Bana dilekçe yaz" yerine "Kiracıyım, ev sahibime kombinin bozulduğunu bildiren kısa ve kibar bir dilekçe yaz" demek, ilk denemede çok daha iyi bir sonuç verir.
Ücretsiz mi, hangi planlar var?
ChatGPT'nin ücretsiz bir sürümü var ve günlük işlerin çoğu için yeterli. Kullanım sınırları var; sınıra gelince bir süre daha küçük bir modele geçer ya da bazı özellikler beklemeye alınır.
Want AI doing the heavy lifting in your marketing?
I build the systems that handle the boring 80 percent, so you get your week back. Done properly, with the human kept in.
Ücretli planların adları Plus, Pro ve Business. Daha fazla kullanım, yeni özelliklere erken erişim ve iş yerleri için ek yönetim araçları sunuyorlar. Fiyatlar ülkeye göre ve zamanla değişiyor; abone olmadan önce hesabındaki güncel koşullara bak.
Çoğu kişinin kaçırdığı nokta
ChatGPT emin olmadığı şeyleri de çok kendinden emin bir dille yazabilir. Var olmayan bir kitabı kaynak gösterebilir, bir tarihi yanlış verebilir, bir kanun maddesini uydurabilir. Bu bir arıza değil, modelin çalışma şeklinden gelen bir risk.
Bu yüzden sağlık, hukuk ve para konularında aldığın cevabı mutlaka bir uzmana ya da resmi bir kaynağa doğrulat. İlaç dozu, kira sözleşmesi, vergi ya da yatırım gibi konularda ChatGPT'yi başlangıç noktası olarak kullan, son karar mercii olarak değil.
Kişisel verilerin konusunda da dikkatli ol. TC kimlik numaranı, şifreni, banka bilgilerini ya da başkalarının özel bilgilerini sohbete yazma. Verilerinin nasıl saklandığını merak ediyorsan ChatGPT gizli mi? (İngilizce) yazısına göz at.
Benim tavsiyem
Ben olsam ücretsiz sürümle başlardım ve ilk hafta onu sadece taslak yazmak ve özet çıkarmak için kullanırdım. Önemli bir bilgi verdiğinde de her seferinde kaynağını sorardım. Böylece neye güvenebileceğini kısa sürede öğrenirsin. Ücretli bir plana ancak her gün kullandığını ve sınırlara takıldığını gördüğünde geçerdim.
Bir gün açılmazsa ya da hata verirse panik yapma; çoğu zaman sorun senin telefonunda değildir. Ne yapacağını ChatGPT çöktü mü? yazısında topladım.
Sık sorulan sorular
ChatGPT Türkçe biliyor mu?
Evet. Türkçe anlar, Türkçe yazar ve sesli modda Türkçe konuşur. Genelde sen hangi dilde yazarsan o dilde cevap verir.
ChatGPT'yi kim yaptı?
ChatGPT'yi OpenAI adlı şirket geliştirdi. 30 Kasım 2022'de herkese açıldı.
ChatGPT ücretsiz mi?
Evet, kullanım sınırları olan ücretsiz bir sürümü var. Plus, Pro ve Business adlı ücretli planlar da var; güncel koşulları hesabından kontrol et.
ChatGPT'yi kullanmak için hesap açmak gerekir mi?
Web sitesinde bazı özellikleri hesap açmadan deneyebilirsin, ama sohbet geçmişini saklamak ve tüm özellikleri kullanmak için ücretsiz bir hesap açman gerekir.
ChatGPT'nin verdiği bilgiler doğru mu?
Çoğu zaman işe yarar ama her zaman doğru değildir. Emin olmadığı şeyleri de kendinden emin yazabilir; sağlık, hukuk ve para konularında mutlaka bir uzmana doğrulat.
