Disk temizleme: Windows'ta yer açma, sürücü iyileştirme ve Disk Yönetimi

Depolama alanı azaldığında bilgisayar yavaşlayabilir ve Windows güncellemeleri yüklenirken sorun çıkabilir. Microsoft bu yüzden yer açmayı cihazın hem daha iyi çalışması hem de güvende kalması için öneriyor ve her adımdan sonra yeterince yer açılıp açılmadığına bakmanı istiyor. Aşağıda Windows'un kendi araçlarını, menü adlarıyla Microsoft'un Türkçe destek sayfalarındaki gibi sıraladım (kaynak: Microsoft Destek, Kasım 2026'da okundu).

Yer açmak, iyileştirmek ve bölümlemek ayrı işler

Disk temizleme denince üç farklı iş karışıyor. Hangisine ihtiyacın olduğunu bilirsen yanlış araçla vakit kaybetmezsin:

İş	Araç	Ne yapar
Yer açmak	Depolama ayarları, Temizleme önerileri, Akıllı Depolama	Geçici, büyük ve kullanılmayan dosyaları siler
İyileştirmek	Sürücüleri Birleştir ve İyileştir	Sabit diskte dosyaları yeniden düzenler, SSD'de kırpma yapar; yer açmaz
Bölümlemek	Disk Yönetimi	Disk başlatır, birim oluşturur, biçimlendirir, sürücü harfi değiştirir

İki uyarı özellikle önemli. Birincisi: Windows'u yükselttikten sonra 10 günden az zaman geçtiyse önceki Windows sürümün silinebilir bir sistem dosyası olarak listelenir. Onu silersen Windows.old klasörü gider, bu işlem geri alınamaz ve eski sürüme dönemezsin. İkincisi: Temizleme önerilerini kullandıktan sonra hâlâ Düşük Disk Alanı hatası görüyorsan Temp klasörün Microsoft Store'un kullandığı uygulama (.appx) dosyalarıyla hızla doluyor olabilir. Microsoft'un çözümü üç adım:

1. Başlat, Ayarlar, Sistem, Sorun Giderme, Diğer sorun gidericiler yolunda Windows Store Uygulamaları'nın yanındaki Çalıştır'ı seç.
2. Windows logo tuşu + R ile Çalıştır kutusunu aç, wsreset.exe yazıp Tamam'ı seç. Boş bir Komut İstemi penceresi açılır, yaklaşık on saniye sonra kapanır ve Store kendiliğinden açılır.
3. Aynı Diğer sorun gidericiler listesinde Windows Update'in yanındaki Çalıştır'ı seç, sonra bilgisayarı yeniden başlat.

Önce ne kadar yerin kaldığına bak

Görev çubuğundan Dosya Gezgini'ni aç ve soldaki Bu bilgisayar'ı seç; kalan alan Cihazlar ve sürücüler altında görünür. Daha ayrıntılı döküm için Windows Ayarları'nda Sistem'i, ardından Depolama'yı seç. Burada alanın Yüklü uygulamalar, Geçici dosyalar, Sistem ve Ayrılmış gibi kategorilere nasıl bölündüğünü görürsün. Windows, güncellemelerin sorunsuz yüklenebilmesi için alanın bir kısmını geçici dosyalar ve önbellekler için ayırıyor; bunu görmek için Daha fazla kategori göster'i seç. Yer azaldığında Windows bu ayrılmış alanı güncelleme gibi işler için kendisi boşaltıyor. Diğer sürücülerde kullanılan depolama alanı bölümü ise harici sürücüler dahil her diskte neyin ne kadar yer kapladığını gösteriyor.

Boş alan sadece rahatlık meselesi değil. İşletim sistemi takas dosyaları için yer istiyor; bilgisayarın mavi ekranla yeniden başlıyorsa boş alan da kontrol listesinde, mavi ekran hatası sayfasında nedenini anlattım.

Temizleme önerileri adım adım

1. Başlat, Ayarlar, Sistem, Depolama yolundan Temizleme önerileri'ni aç.
2. Geçici dosyalar, Büyük veya kullanılmayan dosyalar, Bulutla eşitlenen dosyalar ve Kullanılmayan uygulamalar kategorilerini tek tek incele.
3. Kaldırmak istediğin öğeleri seç; Windows her birinde ne kadar yer kazanacağını gösterir.
4. Her bölüm için Temizle düğmesini seç.

Akıllı Depolama'yı açarsan bu işin bir kısmı otomatik yapılıyor: geçici dosyalar ve Geri Dönüşüm Kutusu'ndaki öğeler ihtiyaç kalmadığında siliniyor. Bir dosyayı elle sildiysen yerin açılması için Geri Dönüşüm Kutusu'nu boşaltmayı unutma.

Büyük dosyaları bulmak ve başka yere taşımak

Videolar, müzikler, fotoğraflar ve belgeler en çok yeri kaplayanlar. Microsoft'a göre Videolar, Müzik, Resimler ve İndirilenler klasörleri genellikle en büyük dosyaları tutuyor. En büyükleri bulmak için:

1. Dosya Gezgini'nde Bu Bilgisayar altından bir klasör seç.
2. Görüntüle'yi, ardından Ayrıntılar'ı seç.
3. Boş alana sağ tıkla ve Sırala, Boyuta Göre ile en büyük dosyaları en üste al.
4. Saklamak istediklerini seç, şeritten Kes'i seç, USB sürücü ya da SD kart gibi harici cihaza gidip Yapıştır'ı seç.

Gelecekte aynı sorunu yaşamamak için Başlat, Ayarlar, Sistem, Depolama, Gelişmiş depolama ayarları altındaki Yeni içeriğin kaydedildiği yer ayarından her içerik türü için daha boş bir sürücü seçebilirsin. OneDrive kullanıyorsan İsteğe Bağlı Dosyalar'ı açmak da yer kazandırır: diskte tam dosya yerine küçük bir yer tutucu durur. OneDrive'ı tamamen durdurmayı düşünüyorsan önce OneDrive kapatma seçeneklerine bak, çünkü her yol dosyalarını farklı etkiliyor. Kötü amaçlı yazılımdan şüpheleniyorsan Windows Güvenliği gibi bir virüsten koruma programıyla tarama yap; Microsoft bazı virüslerin sistem dosyalarını bozarak ciddi yer tükettiğini söylüyor.

Sürücüleri Birleştir ve İyileştir

Windows veri sürücülerini çoğunlukla kendisi iyileştiriyor, varsayılan olarak haftada bir kez. Durumu kendin incelemek istersen:

1. Görev çubuğundaki arama çubuğuna birleştirme yaz.
2. Sonuçlardan Sürücüleri Birleştir ve İyileştir'i seç.
3. Çalışmak istediğin sürücüyü seç.
4. Sabit disk sürücüsüyse iyileştirme gerekip gerekmediğini görmek için Analiz Et'i, çalıştırmak için En İyi Duruma Getir'i seç.

Burada bir ayrım var: sabit diskler birleştirilir, yani dosyalar okunması kolay olacak şekilde yeniden düzenlenir. Katı hal sürücülerinde (SSD) ise kırpma yapılır; sürücüye temizliği ne zaman güvenle yapabileceği söylenir. Microsoft ikisine de optimizasyon diyor. Zamanlamayı değiştirmek için Zamanlanmış optimizasyon altında Ayarları Değiştir'i seçip Günlük, Haftalık ya da Aylık yapabilir veya tamamen kapatabilirsin.

Disk Yönetimi ile birim oluşturma ve biçimlendirme

Disk Yönetimi'ni açmanın en kısa yolu Başlangıç düğmesine sağ tıklayıp Disk Yönetimi'ni seçmek; Windows + R ile diskmgmt.msc yazmak da olur. Windows 10 ve Windows 11'de aynı görünüyor ve aynı çalışıyor. Yeni bir bölüm oluşturmak için yönetici olarak oturum açmış olman ve diskte ayrılmamış alan bulunması gerekiyor. Yoksa var olan bir bölümü küçülterek yer açabilirsin.

1. Diskteki ayrılmamış bölgeye sağ tıklayıp Yeni Basit Birim'i seç.
2. Sihirbazda İleri'yi seç, birimin boyutunu megabayt (MB) olarak gir ya da varsayılanı kabul et.
3. Sürücü harfini kabul et veya değiştir.
4. Bölümü Biçimlendir ekranında seçimini yap, Son ile bitir.

Yeni bir diski ilk kez kullanıyorsan önce Diski Başlat ile başlatman gerekir: UEFI'li modern bir sistemde büyük sürücüler ve dörtten fazla bölüm için GPT, eski donanımda MBR seçilir. Var olan bir birimi biçimlendirmek üzerindeki verileri yok eder, önce yedek al. Kullanımdaki bir diski ya da Windows'un bulunduğu bölümü biçimlendiremezsin.

Benim önerim

Sırayla git: önce Temizleme önerileri ve Akıllı Depolama, sonra büyük kişisel dosyaları taşı, en son Disk Yönetimi. Windows.old'u silmeden önce yeni sürümden memnun olduğundan emin ol, çünkü geri dönüşü yok. SSD'ni birleştirmeye çalışma; Windows onu kendi kırpma işlemiyle zaten iyileştiriyor.

Sık sorulan sorular

Windows.old klasörünü silmek güvenli mi?

Yer açmak için silebilirsin, ama işlem geri alınamaz ve Windows'un önceki sürümüne dönemezsin. Yükseltmeden sonra 10 günden az zaman geçtiyse bu dosya Temizleme önerilerinde sistem dosyası olarak listelenir.

SSD'yi birleştirmek gerekir mi?

Hayır. Sabit diskler birleştirilir, SSD'lerde ise kırpma yapılır. Windows sürücüleri varsayılan olarak haftada bir kez kendisi iyileştirir.

Temizlikten sonra neden hâlâ Düşük Disk Alanı hatası alıyorum?

Temp klasörün Microsoft Store'un uygulama (.appx) dosyalarıyla doluyor olabilir. Store'u sıfırla, wsreset.exe ile önbelleği temizle, Windows Update sorun gidericisini çalıştır ve bilgisayarı yeniden başlat.

Disk Yönetimi'ni en hızlı nasıl açarım?

Başlangıç düğmesine sağ tıklayıp Disk Yönetimi'ni seç. Alternatif olarak Windows + R ile Çalıştır kutusuna diskmgmt.msc yazıp Tamam'ı seçebilirsin.